عنوان دوره آموزشی: ایمنی، بهداشت کار و محیط زیست در حین اجرا (مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان)

ایمنی، بهداشت کار و محیط زیست در حین اجرا (مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان)

مهندس سعید میاح

مهندس معمار و مهندس عمران، طراح، ناظر و مجری ساختمان

نحوه برگزاری آنلاین

حضور در دوره آموزشی برای عموم رایگان

اعطای گواهینامه معتبر رایگان به دانشجویان طرح مهارت افزایی   (طرح کاد پلاس

هزینه دریافت گواهی نامه معتبر برای سایر شرکت کنندگان در دوره آموزشی (115 هزار تومان

گواهی پایان دوره: گواهی پایان دوره توسط شرکت آتی سلامت محیط و کار پویا اعطا می گردد. این شرکت دارای مجوز آموزشی از مرکز تحقیقات وزارت کار و سازمان فنی و حرفه ای کشور می باشد.

با عنایت به وبینار فوق، مطلب زیر می تواند برای شما مفید باشد.

ایمنی، بهداشت کار و محیط زیست در حین اجرا (مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان)

ایمنی و بهداشت کار در عملیات ساختمانی یکی از اساسی‌ترین بخش‌های مدیریت پروژه محسوب می‌شود. در ایران، چارچوب اصلی این مقررات در مبحث ۱۲ مقررات ملی ساختمان تدوین شده است؛ مجموعه‌ای که حداقل الزامات لازم برای حفاظت از کارگران، تجهیزات، ساختمان‌های مجاور و محیط زیست را تعیین می‌کند. اهمیت رعایت این مبحث تنها به پیشگیری از حوادث محدود نمی‌شود، بلکه تضمین‌کننده سلامت بلندمدت شاغلان، کاهش توقف پروژه، افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌های ناشی از خسارت نیز می باشد.

محتوای آموزشی پیشنهادی: ایمنی و حفاظت کار در حین اجرا با رویکرد مبحث 12 مقررات ملی ساختمان

 هدف و دامنه کاربرد مبحث دوازدهم

این مبحث برای تمام پروژه‌های ساخت‌وساز، از مرحله تخریب و گودبرداری تا اجرای اسکلت و نصب تجهیزات، الزامات مشخصی را تعیین می‌کند. هدف اصلی آن عبارت است از:

  • حفاظت از نیروی انسانی در برابر خطرات فیزیکی، شیمیایی، الکتریکی و مکانیکی
  • تضمین سلامت محیط کار و کاهش مواجهه با عوامل زیان‌آور
  • جلوگیری از آسیب به ساکنان، املاک مجاور و محیط زیست
  • افزایش نظم کارگاهی، مدیریت ریسک و ارتقای بهره‌وری

هر پروژه ساختمانی مشمول قانون نظام مهندسی موظف است این مقررات را رعایت کند؛ بنابراین عدم پایبندی به آن از نظر حقوقی و حرفه‌ای قابل قبول نیست.

 الزامات مدیریت HSE قبل از آغاز عملیات اجرایی

یکی از نکات کلیدی مبحث ۱۲ تأکید بر اقدامات پیش از شروع کار است. پیش از ورود ماشین‌آلات و نیروی کار به محل، کارفرما و مجری ملزم‌اند:

  1. تهیه مجوزها و هماهنگی‌های قانونی: اخذ مجوز برای تخلیه، انبار کردن مصالح، استفاده از معابر، انسداد موقت مسیرها، هماهنگی برای جابه‌جایی انشعابات یا تجهیزاتی مانند آب، برق، گاز، تطبیق طرح‌های اجرایی با استانداردهای ایمنی و دستورالعمل‌های اعلام‌شده توسط وزارت راه و دستگاه‌های نظارتی.
  2. طراحی و تجهیز کارگاه:پیش از هر فعالیت ساختمانی، کارگاه باید شامل موارد زیر باشد:
  • حصارکشی و جلوگیری از دسترسی افراد غیرمسئول
  • ایجاد مسیرهای ایمن برای تردد نیروهای کار
  • تعیین محل مناسب برای انبار مصالح، کانکس‌ها، تجهیزات و ماشین‌آلات
  • ثبت و مستندسازی نقشه‌های اجرایی و مشخص کردن مسیرهای اضطراری
  1. تعیین مسئول ایمنی و بهداشت کار: برای کارگاه‌هایی با وسعت یا ارتفاع مشخص، حضور یک فرد دارای صلاحیت HSE الزامی است. وظایف این شخص شامل:
  • نظارت بر اقدامات ایمنی
  • آموزش کارگران
  • پایش خطرات و ثبت گزارش‌ها
  • هماهنگی با مسئولان پروژه و ناظر

این شرط در پروژه‌های بزرگ به صورت سخت‌گیرانه اجرا می‌شود.

محتوای آموزشی پیشنهادی: آشنایی با وظایف قانونی کارفرمایان و پیمانکاران در حوزه پیشگیری از حوادث و بیماری های ناشی از کار و تبعات حقوقی ناشی از آن

  1. عوامل زیان‌آور محیط کار در پروژه‌های ساختمانی: با توجه به ماهیت فعالیت‌های ساختمانی، کارگران با مجموعه‌ای از خطرات مواجه هستند که به چهار گروه اصلی تقسیم می‌شود:

مخاطرات فیزیکی:

  • سقوط از ارتفاع
  • برخورد یا گیر افتادن بین اشیا
  • سر و صدا و لرزش
  • گرما، سرما یا تابش نور شدید
  • تشعشعات غیریونساز (جوشکاری)

محتوای آموزشی پیشنهادی: صدا در محیط کار

مخاطرات شیمیایی:کاربرد سیمان، رنگ، چسب، حلال‌ها و گازهای صنعتی باعث مواجهه با:

  • بخارات آلی
  • گرد و غبار خطرناک
  • مواد خورنده
  • دود ناشی از برشکاری یا جوشکاری

 عوامل ارگونومیک:

  • حمل دستی بار
  • وضعیت‌های نامناسب بدن
  • تکرار حرکت‌های پیچشی
  • استفاده از ابزارهای سنگین

محتوای آموزشی پیشنهادی: مهندسی فاکتورهای انسانی، ارگونومی و پیشگیری از اختلالات اسکلتی عضلانی

مخاطرات محیط زیستی:

  • آلودگی خاک و آب ناشی از ضایعات
  • انتشار گرد و غبار
  • آلودگی صوتی
  • تهدید پوشش گیاهی و درختان محل پروژه

محتوای آموزشی پیشنهادی: تحلیل شاخص ها و معیارهای زیست محیطی و بوم شناسی در پروژه های عمرانی و ساختمانی

رعایت اصول HSE نه‌تنها برای کارگران، بلکه برای ساکنین مجاور و محیط اطراف ضروری است.

  1. تجهیزات حفاظت فردی در پروژه‌های ساختمانی: مبحث دوازدهم به طور جدی بر استفاده از وسایل حفاظت فردی (PPE) تأکید دارد. این تجهیزات نهایتاً آخرین سد دفاعی در برابر مخاطرات هستند. تجهیزات ضروری بر اساس فعالیت:
  • کلاه ایمنی استاندارد در تمام بخش‌ها
  • کفش ایمنی مقاوم
  • دستکش مناسب فعالیت (ضربه، حرارت، ضدبرش)
  • عینک و محافظ صورت هنگام عملیات برش، جوشکاری یا تخریب
  • گوش‌گیر در محیط‌های پرصدا
  • کمربند ایمنی هنگام کار در ارتفاع
  • ماسک فیلتردار برای گرد و غبار و مواد شیمیایی

مسئولیت‌های مرتبط:

  • کارفرما موظف به تهیه و آموزش نحوه استفاده صحیح از تجهیزات است.
  • کارگران موظف‌اند از این تجهیزات به‌درستی استفاده کنند و از نگهداری آن‌ها اطمینان یابند.
  • ناظر پروژه باید پایبندی به مقررات را بررسی و ثبت کند.
  1. ایمنی عملیات در طول اجرای پروژه

ایمنی کار در ارتفاع: این بخش یکی از گسترده‌ترین قسمت‌های مبحث ۱۲ است و شامل:

  • استفاده از داربست استاندارد و تاییدشده
  • نصب گاردریل و پاخور
  • جلوگیری از سقوط اشیا
  • استفاده از طناب نجات و مهار مناسب
  • ایجاد مسیرهای دسترسی ایمن (نردبان، راه‌پله موقت)

محتوای آموزشی پیشنهادی: ایمنی کار در ارتفاع

ایمنی گودبرداری و تخریب: خطرات گودبرداری شامل ریزش دیواره‌ها، سقوط افراد یا تجهیزات و آسیب به ساختمان‌های مجاور است. اقدامات ضروری عبارتند از:

  • مطالعه خاک
  • سازه نگهبان
  • پایش مستمر
  • نصب علائم هشدار
  • جلوگیری از ورود افراد غیرمسئول

محتوای آموزشی پیشنهادی: ایمنی حفاری و گودبرداری در پروژه های ساختمانی

ایمنی برق:

  • سیم‌کشی موقت باید در ارتفاع مناسب قرار گیرد.
  • تابلوهای برق موقت باید قفل و دارای پوشش محافظ باشند.
  • استفاده از ابزارهای برقی معیوب ممنوع است.

محتوای آموزشی پیشنهادی: ایمنی عمومی برق

  حمل و جابجایی مصالح: بر اساس الزامات ایمنی:

  • انبار مصالح باید پایدار و ایمن باشد.
  • بارها نباید بیش از ظرفیت روی سقف یا سازه قرار گیرند.
  • آهن‌آلات باید به گونه‌ای چیده شوند که امکان غلطیدن یا سقوط آن‌ها وجود نداشته باشد.
  • قطعات پیش‌ساخته باید با تجهیزات مناسب و مطابق طراحی جابه‌جا و نصب شوند.

ایمنی کار با ماشین‌آلات:

  • اپراتور باید آموزش‌دیده و دارای گواهی صلاحیت باشد.
  • ریل، کابل و قلاب لیفتینگ باید سالم و تاییدشده باشد.
  • استفاده از جرثقیل در مناطق بدون کنترل ترافیک ممنوع است.

محتوای آموزشی پیشنهادی: ایمنی ماشین آلات صنعتی

  1. مدیریت محیط زیست در عملیات ساختمانی: یکی از بخش‌های مهم مبحث ۱۲ توجه به حفاظت محیط زیست است:
  • جلوگیری از انتشار گرد و غبار با مرطوب‌سازی
  • مدیریت پسماندها و انتقال روزانه ضایعات قابل اشتعال
  • جلوگیری از ریزش روغن و سوخت به خاک
  • حفاظت از درختان و فضای سبز موجود
  • کنترل سروصدا و محدودیت ساعات کاری مزاحم برای ساکنان

محتوای آموزشی پیشنهادی: آشنایی با سیستم مدیریت محیط زیست ISO14001:2015

این نکات علاوه بر مقررات ملی، با استانداردهای جهانی مانند ISO 14001 نیز همسو است.

  1. آموزش، مستندسازی و مسئولیت‌ها: در یک پروژه حرفه‌ای:
  • تمام کارگران باید آموزش ایمنی ببینند.
  • سوابق آموزش، بازرسی، تجهیزات و حوادث باید ثبت و نگهداری شود.
  • کارفرما مسئول اولیه اجرای قوانین است.
  • مجری و ناظر باید به‌طور مستمر پایبندی به الزامات را کنترل کنند.

محتوای آموزشی پیشنهادی: مستند سازی حقوقی در ایمنی و بهداشت شغلی

 جمع‌بندی

مبحث دوازدهم، ستون اصلی ایمنی، بهداشت و محیط زیست در پروژه‌های ساختمانی ایران است. رعایت این مقررات نه‌تنها الزام قانونی است، بلکه از نظر فنی و اخلاقی، پایه‌ای برای حفظ جان انسان‌ها و جلوگیری از خسارت‌های مالی و زیست‌محیطی محسوب می‌شود.

 

"شرکت فناور آتی سلامت محیط کار و پویا، دارای مجوز برگزاری دوره های آموزشی از مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت فنی و بهداشت کار، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان فنی و حرفه ای کشور،مجوز کانون تبلیغات از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و مجوز فناوری تحت حمایت پارک علم و فناوری یزد می باشد."

 

نظرات و پیشنهادات

حامیان