عنوان دوره آموزشی: آشنایی مقدماتی با ارزیابی اثرات زیست محیطی (EIA)

آقای دکتر عبدالرضا نوفرستی 

عضو هیئت علمی دانشگاه

لغو شد. تاریخ بعدی متعاقبا اعلام خواهد شد.

نحوه برگزاری : آنلاین

حضور در دوره آموزشی برای عموم رایگان

اعطای گواهینامه معتبر رایگان به دانشجویان طرح مهارت افزایی   (طرح کاد پلاس) 

هزینه دریافت گواهی نامه معتبر برای سایر شرکت کنندگان در دوره آموزشی (115 هزار تومان) 

گواهی پایان دوره: گواهی پایان دوره توسط شرکت آتی سلامت محیط و کار پویا اعطا می گردد. این شرکت دارای مجوز آموزشی از مرکز تحقیقات وزارت کار و سازمان فنی و حرفه ای کشور می باشد.

با عنایت به وبینار فوق، مطلب زیر می تواند برای شما مفید باشد.

آشنایی مقدماتی با ارزیابی اثرات زیست‌محیطی (EIA)

با گسترش پروژه‌های عمرانی، صنعتی، معدنی و زیرساختی، توجه به پیامدهای زیست‌محیطی این فعالیت‌ها بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کرده است. بسیاری از خسارات جبران‌ناپذیر به منابع طبیعی، اکوسیستم‌ها و سلامت انسان‌ها، نتیجه تصمیم‌گیری‌هایی است که بدون بررسی دقیق اثرات زیست‌محیطی انجام شده‌اند. در همین راستا، ارزیابی اثرات زیست‌محیطی یا EIA (Environmental Impact Assessment) به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای مدیریتی و تصمیم‌سازی در حوزه توسعه پایدار معرفی شده است. این فرآیند به سیاست‌گذاران و مجریان پروژه‌ها کمک می‌کند تا پیش از اجرا، اثرات احتمالی فعالیت‌های خود بر محیط‌زیست را شناسایی، پیش‌بینی و کنترل کنند.

محتوای آموزشی پیشنهادی: آشنایی با استاندارد سیستم مدیریت زیست محیطی (ISO 14001)

 ارزیابی اثرات زیست‌محیطی (EIA) چیست؟

ارزیابی اثرات زیست‌محیطی یک فرآیند نظام‌مند و ساختاریافته است که با هدف شناسایی، تحلیل و ارزیابی پیامدهای مثبت و منفی یک پروژه بر محیط‌زیست انجام می‌شود. EIA تلاش می‌کند پیش از شروع پروژه، پیامدهای آن بر مؤلفه‌هایی مانند هوا، آب، خاک، پوشش گیاهی، حیات وحش، سلامت انسان و شرایط اجتماعی–اقتصادی بررسی شود تا در صورت لزوم، اقدامات اصلاحی و کنترلی مناسب طراحی گردد. به زبان ساده، EIA ابزاری است برای پاسخ به این سؤال کلیدی:

«اگر این پروژه اجرا شود، چه اثری بر محیط‌زیست خواهد داشت و چگونه می‌توان اثرات منفی آن را کاهش داد؟»

 اهمیت و ضرورت انجام EIA

اهمیت ارزیابی اثرات زیست‌محیطی از چند جنبه قابل بررسی است. نخست اینکه EIA نقش پیشگیرانه دارد و به‌جای درمان خسارت‌های زیست‌محیطی پس از وقوع، از بروز آن‌ها جلوگیری می‌کند. دوم اینکه این فرآیند باعث افزایش شفافیت در تصمیم‌گیری‌ها شده و اعتماد عمومی نسبت به پروژه‌های بزرگ را افزایش می‌دهد. از سوی دیگر، بسیاری از کشورها انجام EIA را برای پروژه‌های بزرگ الزامی کرده‌اند و اجرای پروژه بدون تأیید زیست‌محیطی می‌تواند با توقف یا جریمه‌های سنگین همراه باشد.

از منظر توسعه پایدار، EIA ابزاری است که میان رشد اقتصادی، حفاظت از محیط‌زیست و رفاه اجتماعی تعادل برقرار می‌کند و مانع از توسعه ناپایدار می‌شود.

محتوای آموزشی پیشنهادی: آشنایی با مفاهیم و اصول ارزیابی اثرات توسعه بر محیط، کلید اصلی توسعه سبز

 اهداف اصلی ارزیابی اثرات زیست‌محیطی

ارزیابی اثرات زیست‌محیطی اهداف متعددی را دنبال می‌کند که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

• شناسایی زودهنگام اثرات منفی پروژه بر محیط‌زیست
• پیش‌بینی پیامدهای کوتاه‌مدت و بلندمدت
• بررسی گزینه‌ها و سناریوهای جایگزین اجرای پروژه
• ارائه راهکارهای کاهش، کنترل یا جبران اثرات منفی
• کمک به تصمیم‌گیری آگاهانه مدیران و نهادهای نظارتی
• افزایش هماهنگی پروژه‌ها با اصول توسعه پایدار

 پروژه‌های مشمول ارزیابی اثرات زیست‌محیطی

همه پروژه‌ها الزاماً نیاز به EIA ندارند، اما پروژه‌هایی که دارای ابعاد بزرگ، پیچیدگی فنی بالا یا اثرات بالقوه قابل‌توجه هستند، معمولاً مشمول این فرآیند می‌شوند. از جمله این پروژه‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• صنایع بزرگ و سنگین
• پالایشگاه‌ها و پتروشیمی‌ها
• نیروگاه‌ها
• پروژه‌های راه‌سازی، سدسازی و خطوط انتقال
• معادن
• شهرک‌های صنعتی
• پروژه‌های گردشگری بزرگ

 مراحل اصلی فرآیند EIA

ارزیابی اثرات زیست‌محیطی معمولاً در چند مرحله مشخص انجام می‌شود. هر مرحله نقش مهمی در تکمیل تصویر نهایی از پیامدهای پروژه دارد.

1. غربالگری (Screening) :در این مرحله مشخص می‌شود که آیا پروژه موردنظر نیاز به انجام EIA دارد یا خیر و در چه سطحی باید بررسی شود.
2. تعیین دامنه مطالعات (Scoping) :در این مرحله مؤلفه‌های زیست‌محیطی مهم و اثرات بالقوه پروژه شناسایی می‌شوند تا تمرکز مطالعات بر موضوعات کلیدی باشد.
3. جمع‌آوری اطلاعات پایه :اطلاعات مربوط به وضعیت موجود محیط‌زیست شامل شرایط هوا، آب، خاک، زیست‌بوم، جمعیت انسانی و فعالیت‌های منطقه جمع‌آوری می‌شود.
4. شناسایی و پیش‌بینی اثرات: در این مرحله اثرات مستقیم، غیرمستقیم، کوتاه‌مدت و بلندمدت پروژه بر محیط‌زیست تحلیل می‌شود.
5. ارائه راهکارهای کنترلی و اصلاحی: برای کاهش یا حذف اثرات منفی، اقدامات مدیریتی، فنی و اجرایی پیشنهاد می‌شود.
6. تهیه گزارش EIA: نتایج مطالعات در قالب یک گزارش رسمی تهیه و برای بررسی و تصویب به مراجع ذی‌صلاح ارائه می‌شود.

محتوای آموزشی پیشنهادی: آموزش تخصصی و عملیاتی کاربرد هوش مصنوعی در HSE (پیشرفته)

 مزایای اجرای صحیح EIA

اجرای اصولی ارزیابی اثرات زیست‌محیطی مزایای متعددی به همراه دارد، از جمله:

• کاهش هزینه‌های ناشی از خسارات زیست‌محیطی
• جلوگیری از تعارض‌های اجتماعی و قانونی
• افزایش پایداری پروژه‌ها
• بهبود تصویر سازمان‌ها در افکار عمومی
• کمک به حفاظت از منابع طبیعی برای نسل‌های آینده

 چالش‌ها و محدودیت‌های EIA

با وجود مزایای فراوان، اجرای EIA با چالش‌هایی نیز همراه است. کمبود داده‌های دقیق، محدودیت‌های زمانی، فشارهای اقتصادی، ضعف نظارت و اجرای ناقص توصیه‌ها از جمله مشکلات رایج در این حوزه هستند. با این حال، تقویت دانش کارشناسان، شفافیت فرآیندها و پایبندی به اصول علمی می‌تواند این چالش‌ها را تا حد زیادی کاهش دهد.

 جمع‌بندی

ارزیابی اثرات زیست‌محیطی (EIA) یکی از مهم‌ترین ابزارهای مدیریت محیط‌زیست در پروژه‌های توسعه‌ای است که با رویکردی پیشگیرانه، از بروز خسارات جدی به محیط‌زیست و سلامت انسان جلوگیری می‌کند. آشنایی مقدماتی با EIA برای دانشجویان، کارشناسان HSE و مدیران پروژه ضروری است، زیرا این فرآیند نقش کلیدی در تحقق توسعه پایدار و مسئولانه ایفا می‌کند. اجرای صحیح EIA نه‌تنها یک الزام قانونی، بلکه یک مسئولیت حرفه‌ای و اجتماعی محسوب می‌شود.

محتوای آموزشی پیشنهادی: وبینارها و دوره های آموزشی آلودگی هوا

"شرکت فناور آتی سلامت محیط کار و پویا، دارای مجوز برگزاری دوره های آموزشی از مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت فنی و بهداشت کار، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان فنی و حرفه ای کشور،مجوز کانون تبلیغات از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و مجوز فناوری تحت حمایت پارک علم و فناوری یزد می باشد."