عنوان دوره آموزشی: الزامات ایمنی و بهداشت در محیط کار، بهداشت حرفه ای و مخاطرات شغلی
مهندس علی رضائی پندری
مهندس ایمنی و بهداشت کار و کارشناس ارشد مدیریت HSE، مدرس دانشگاه جامع علمی کاربردی
نحوه برگزاری : آنلاین
حضور در دوره آموزشی و اعطای گواهینامه برای عموم رایگان
گواهی پایان دوره: گواهی پایان دوره توسط شرکت آتی سلامت محیط و کار پویا اعطا می گردد. این شرکت دارای مجوز آموزشی از مرکز تحقیقات وزارت کار و سازمان فنی و حرفه ای کشور می باشد.
با عنایت به وبینار فوق، مطلب زیر می تواند برای شما مفید باشد.
الزامات ایمنی و بهداشت کار: بهداشت حرفهای و مخاطرات شغلی
ایمنی و بهداشت کار تنها یک الزام قانونی نیست؛ یک مزیت رقابتی است. در هر صنعتی که فعالیت میکنیم از کارگاههای کوچک تا صنایع بزرگ نفت، گاز، فولاد و تولیدی اگر نتوانیم محیطی ایمن و سالم برای کارکنان فراهم کنیم، هزینههای ناشی از حوادث، غیبت کارکنان، افت بهرهوری و حتی جرایم قانونی بهمراتب بیشتر از هزینه اجرای الزامات HSE خواهد بود.
در ایران، چارچوب قانونی اصلی برای ایمنی و بهداشت کار، قانون کار و مجموعهای از آییننامههای حفاظت فنی و بهداشت کار است که توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ابلاغ شدهاند. شناخت این الزامات برای کارشناسان ایمنی، مدیران و حتی کارگران ضروری است تا مخاطرات شغلی بهصورت اصولی کنترل شود.
محتوای آموزشی پیشنهادی: آشنایی با قوانین حفاظت، ایمنی و بهداشت شغلی
فصل ۱: مبانی قانونی ایمنی و بهداشت کار در ایران
- قانون کار و مسئولیت کارفرما:مطابق مواد 85، 91 و 95 قانون کار: کارفرما موظف است محیط کار را بهگونهای ایمن و سالم طراحی و تجهیز کند که سلامت کارکنان در معرض خطر قرار نگیرد. رعایت آییننامههای حفاظت فنی و بهداشت کار اجباری است. مسئولیت حادثه شغلی در صورت عدم رعایت ضوابط، بر عهده کارفرما خواهد بود حتی اگر کارگر دچار بیاحتیاطی شود.
پیام کاربردی: اگر تجهیز، آموزش یا ارزیابی ریسک انجام نشود، کارفرما حتی در یک حادثه بسیار کوچک نیز مسئولیت قانونی دارد.
- آییننامههای مهمی که هر کارشناس بهداشت حرفه ای باید بشناسد: برخی از مهمترین مقررات لازمالاجرا عبارتند از:
- آییننامه های مربوط ارزیابی ریسک
- آییننامه های مربوط به عوامل زیانآور محیط کار
- آییننامه های مربوط به وسایل حفاظت فردی
- آییننامه های مربوط به تهویه صنعتی
- آییننامه های مربوط به حفاظت در برابر سروصدا
- آییننامه های مربوط به حفاظت در برابر مواد شیمیایی
- آییننامه های مربوط به معاینات پزشکی شغلی
- آییننامه های مربوط به ایمنی کار با ماشینآلات
- آییننامه های مربوط به امداد و نجات و کمکهای اولیه
- آییننامه های مربوط به ایمنی برق، حریق و کار در ارتفاع
هر یک از این آییننامهها ابزار اجرایی مهمی برای کنترل مخاطرات محیط کار هستند.
محتوای آموزشی پیشنهادی: مروری بر قوانین کار
فصل ۲: بهداشت حرفهای و نقش آن در سلامت کارکنان
بهداشت حرفهای (Occupational Health) علم پیشگیری است؛ یعنی شناسایی، ارزشیابی و کنترل عواملی که میتوانند سلامت کارکنان را تهدید کنند.
شناسایی عوامل زیانآور محیط کار: بر اساس آییننامه عوامل زیانآور محیط کار، این عوامل در پنج گروه طبقهبندی میشوند:
- عوامل فیزیکی شامل: صدا (بالا بودن dB و مواجهه مزمن)، ارتعاش دست–بازو و تمامبدن، روشنایی ناکافی یا خیرگی، حرارت و استرس گرمایی، اشعهها (UV، IR، یونیزان)، تهویه نامناسب
- عوامل شیمیایی مانند:گازها و بخارات (CO، NH3، H2S)، گرد و غبارها (سیلیس، آزبست)، دودها و مههای صنعتی، حلالها و فلزات سنگین (سرب، جیوه، کروم)
- عوامل بیولوژیک: ویروسها، باکتریها، قارچها، انگلها—ویژه صنایع غذایی، دامداری، بیمارستانها، فاضلاب و پسماند.
- عوامل ارگونومیک شامل: بلندکردن بار، حرکات تکرار، وضعیتهای نامناسب بدنی، طراحی نامناسب ایستگاه کار
- عوامل روانی–اجتماعی: استرس شغلی، فشار کاری، شیفت کاری، وظایف نامشخص، خشونت یا تهدید شغلی.
محتوای آموزشی پیشنهادی: کارآفرینی و فرصت های شغلی در مهندسی بهداشت حرفه ای و ایمنی کار
فصل ۳: مخاطرات شغلی و روشهای ارزیابی آنها
کارفرما موظف است تمام فرآیندهای کاری را از نظر خطرات احتمالی بررسی و کنترل کند. مراحل ارزیابی ریسک:
- شناسایی خطر: مشاهدات میدانی، مصاحبه با کارکنان، بررسی حوادث و شبهحوادث
- تعیین ریسک: ریسک = احتمال وقوع × شدت پیامد (طبق روشهای JSA، FMEA، HAZOP، FineKinney و…)
- انتخاب کنترلها: مطابق سلسلهمراتب کنترلها:
- حذف خطر
- جایگزینی
- مهندسی کنترلها
- کنترلهای اداری و آموزشی
- وسایل حفاظت فردی
محتوای آموزشی پیشنهادی: ارزیابی ریسک در پروژه ها
فصل ۴: راهکارهای کنترل عوامل زیانآور محیط کار بر اساس آییننامهها
- کنترل صدا – استاندارد ایران: حد مواجهه 85 dB برای 8 ساعت. راهکارهای عملی:
- نصب عایق صوتی
- تعمیر بلبرینگها و قطعات فرسوده
- زمانبندی چرخشی کار
- استفاده از گوشی صداگیر استاندارد
- کنترل مواد شیمیایی: بر اساس آییننامه های مربوط به مواد شیمیایی:
- برچسبگذاری الزامی (GHS)
- تهویه موضعی
- نگهداری ایمن در انبار
- MSDS فارسی
- آموزش کارگران
- ماسک مناسب
- کنترل ارگونومی:
- طراحی مناسب ارتفاع میز کار
- استفاده از ابزارهای مکانیکی برای جابهجایی بار
- آموزش صحیح بلند کردن بار
- برنامه استراحت میانشیفت
- کنترل استرس گرماییک:
- تهویه و خنککننده
- آب آشامیدنی خنک و املاح
- کاهش زمان کار در گرما
- گردش کارگران در شیفتهای کوتاهتر
محتوای آموزشی پیشنهادی: نقش قوانین و نظامات دولتی در شناسایی و کنترل خطرات
فصل ۵: معاینات پزشکی شغلی
معاینات دورهای شامل:
- آزمایش خون
- اسپیرومتری
- ادیومتری
- بیناییسنجی
- ارزیابی اسکلتی–عضلانی
- تست سرب، سیلیس یا سایر سموم در مواجهات خاص
هدف: کشف زودهنگام بیماریهای ناشی از کار و پیشگیری از ناتوانی.
فصل ۶: نقش آموزش در کاهش مخاطرات
مهمترین الزام قانونی در ماده 91 قانون کار: هر کارگر باید آموزشهای لازم برای کار ایمن را دریافت کند. آموزشهای ضروری:
- ایمنی عمومی
- کار با مواد شیمیایی
- کار در ارتفاع
- آتشنشانی و اطفا
- کمکهای اولیه
- استفاده از PPE
- قفل و برچسبگذاری (LOTO)
- ورود به فضای بسته (Confined Space)
محتوای آموزشی پیشنهادی: وبینارها و دوره های آموزشی ایمنی و آتش نشانی
فصل ۷: وسایل حفاظت فردی – حداقلها بر اساس آییننامه مربوطه
وسایل حفاظت فردی باید:
- استاندارد باشند (ISIRI، EN، ANSI)
- بر اساس نوع مواجهه انتخاب شوند
- آموزش استفاده ارائه شود
- نظافت و نگهداری اصولی داشته باشند
فصل ۸: مدیریت حوادث و شبهحوادث
شبهحادثهها مهمترین ابزار پیشگیریاند. طبق قوانین:
- تمام حوادث باید ثبت و گزارش شوند.
- ریشهیابی (RCA) ضروری است.
- اقدامات اصلاحی باید بهموقع انجام شود.
ابزارهای تحلیل ریشه حادثه:
- Tree Analysis
- 5Why
- Fishbone
محتوای آموزشی پیشنهادی: فرآیند بررسی حوادث شغلی
فصل ۹: نقش فرهنگ ایمنی در کاهش مخاطرات
هیچ صنعتی تنها با آییننامه ایمن نمیشود. موفقترین شرکتها سه مشخصه دارند:
- تعهد مدیریت ارشد
- مشارکت کارکنان
- نظام تشویق و بازخورد ایمنی
راهکارهای تقویت فرهنگ ایمنی:
- جلسات روزانه Toolbox Meeting
- ثبت رفتارهای ایمن
- پوسترهای آموزشی
- تقدیر از کارکنان ایمن
محتوای آموزشی پیشنهادی: فرهنگ HSE
نتیجهگیری
الزامات ایمنی و بهداشت کار در ایران مجموعهای مدون، حرفهای و لازمالاجراست. اجرای دقیق آییننامهها نهتنها از منظر قانونی ضروری است، بلکه مستقیماً باعث افزایش بهرهوری، کاهش حوادث، ارتقای سلامت کارکنان و بهبود محیط کار میشود.
با شناخت عوامل زیانآور، ارزیابی ریسک، کنترل مهندسی، استفاده از وسایل حفاظت فردی، معاینات پزشکی و ایجاد فرهنگ ایمنی، میتوان محیطی ساخت که کارکنان با سلامت و رضایت بیشتری فعالیت کنند—و این پایه موفقیت هر صنعتی است.
"شرکت فناور آتی سلامت محیط کار و پویا، دارای مجوز برگزاری دوره های آموزشی از مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت فنی و بهداشت کار، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان فنی و حرفه ای کشور،مجوز کانون تبلیغات از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و مجوز فناوری تحت حمایت پارک علم و فناوری یزد می باشد."
رشته های دانشگاهی مرتبط
نظرات و پیشنهادات
حامیان
