عنوان دوره آموزشی: ایمنی دست؛ اهمیت کاربرد، استانداردها و معیارهای انتخاب دستکش های حفاظتی
دکتر علی فریدونیان
مدیر عامل گروه صنعتی سیگما مهدیشهر
مهندس آی سا قاسمی کوزه کنان
دانشجو دکترای بهداشت حرفه ای و ایمنی کار
نحوه برگزاری : آنلاین
حضور در دوره آموزشی و دریافت گواهی نامه برای عموم رایگان
گواهی پایان دوره: گواهی پایان دوره توسط شرکت آتی سلامت محیط و کار پویا اعطا می گردد. این شرکت دارای مجوز آموزشی از مرکز تحقیقات وزارت کار و سازمان فنی و حرفه ای کشور می باشد.
با عنایت به وبینار فوق، مطلب زیر می تواند برای شما مفید باشد.
ایمنی دست در محیط کار؛ اهمیت کاربرد، استانداردها و معیارهای انتخاب دستکشهای حفاظتی
ایمنی دست در محیط کار یکی از مهمترین و در عین حال کمتوجهشدهترین مؤلفههای نظام ایمنی و بهداشت حرفهای است. دستها ابزار اصلی انجام کار هستند و تقریباً در تمامی فعالیتهای صنعتی، خدماتی، کارگاهی و آزمایشگاهی نقش مستقیم دارند. همین موضوع باعث میشود که دستها بیش از هر عضو دیگری در معرض خطرات شغلی قرار گیرند.
طبق گزارشهای منتشرشده از سازمان بینالمللی کار (ILO) و نهادهای مرجع ایمنی، بخش قابل توجهی از حوادث شغلی منجر به جراحت، نقص عضو یا ازکارافتادگی، به آسیبهای دست مربوط میشود. این آسیبها نهتنها سلامت نیروی کار را تهدید میکنند، بلکه پیامدهای اقتصادی، حقوقی و بهرهوری قابل توجهی برای سازمانها به همراه دارند.
در این مقاله، با رویکردی کاملاً کاربردی و مبتنی بر استانداردهای معتبر بینالمللی، به بررسی جامع ایمنی دست، انواع خطرات تهدیدکننده، نقش دستکشهای حفاظتی، استانداردهای مرجع و معیارهای علمی انتخاب دستکش مناسب میپردازیم.
محتوای آموزشی پیشنهادی: وبینارها و دوره های آموزشی ایمنی و آتش نشانی
اهمیت ایمنی دست در محیط کار
اهمیت ایمنی دست را میتوان در سه سطح کلیدی تحلیل کرد:
- اهمیت انسانی و سلامت شاغلین :آسیب به دست اغلب با پیامدهای طولانیمدت همراه است؛ از کاهش توانایی انجام کارهای روزمره گرفته تا مشکلات روانی، افسردگی و کاهش کیفیت زندگی. بسیاری از آسیبهای دست، حتی در صورت درمان، به بهبود کامل منجر نمیشوند.
- اهمیت اقتصادی و سازمانی :از دیدگاه سازمانی، حوادث مرتبط با دست موجب افزایش هزینههای مستقیم (درمان، غرامت، دیه) و هزینههای غیرمستقیم (توقف تولید، کاهش بهرهوری، آموزش نیروی جایگزین) میشوند. بررسیها نشان میدهد هزینههای غیرمستقیم معمولاً چندین برابر هزینههای مستقیم هستند.
- اهمیت قانونی و انطباق با الزامات :در اغلب قوانین ملی و استانداردهای بینالمللی، کارفرما موظف به شناسایی خطرات، ارزیابی ریسک و تأمین وسایل حفاظت فردی مناسب است. کوتاهی در این زمینه میتواند منجر به مسئولیت حقوقی و کیفری شود.
محتوای آموزشی پیشنهادی: وبینارها و دوره های آموزشی مدیریت بحران و شرایط اضطراری
شناسایی خطرات تهدیدکننده دستها
انتخاب صحیح دستکش حفاظتی بدون شناسایی دقیق خطرات امکانپذیر نیست. مهمترین خطرات شغلی مرتبط با دست عبارتاند از:
- خطرات مکانیکی
- بریدگی ناشی از لبههای تیز، ورقهای فلزی و شیشه
- پارگی و سوراخشدگی
- سایش مداوم
- لهشدگی و ضربه
- گیر افتادن در قطعات متحرک ماشینآلات
- خطرات شیمیایی
- تماس با اسیدها و بازها
- حلالهای آلی
- مواد نفتی و روغنها
- مواد سمی، خورنده یا حساسیتزا
- خطرات فیزیکی
- حرارت بالا و سوختگی
- سرمای شدید و یخزدگی
- برقگرفتگی
- ارتعاشات مداوم
- خطرات زیستی
- تماس با باکتریها، ویروسها و قارچها
- خطر انتقال بیماریها در مراکز درمانی، آزمایشگاهها و صنایع غذایی
جایگاه دستکش حفاظتی در سلسلهمراتب کنترل خطر
بر اساس مدل Hierarchy of Controls، کنترل خطر به ترتیب شامل حذف، جایگزینی، کنترلهای مهندسی، کنترلهای اداری و در نهایت وسایل حفاظت فردی است. دستکش حفاظتی در آخرین سطح این سلسلهمراتب قرار دارد، اما در بسیاری از مشاغل، تنها گزینه عملی برای کاهش ریسک محسوب میشود. نکته کلیدی این است که استفاده از دستکش حفاظتی نباید جایگزین اقدامات کنترلی بالادستی شود، بلکه باید مکمل آنها باشد.
محتوای آموزشی پیشنهادی: وبینارها و دوره های آموزشی مدیریت HSE
استانداردهای بینالمللی دستکشهای حفاظتی
انتخاب علمی دستکش حفاظتی مستلزم شناخت استانداردهای مرجع است. مهمترین استانداردهای بینالمللی عبارتاند از:
- EN ISO 21420 (جایگزین EN 420):استاندارد عمومی الزامات دستکشهای حفاظتی شامل طراحی، ارگونومی، راحتی، بیضرر بودن مواد و اطلاعات درجشده توسط تولیدکننده.
- EN 388 حفاظت در برابر خطرات مکانیکی: این استاندارد مقاومت دستکش را در برابر سایش، بریدگی، پارگی، سوراخشدگی و ضربه ارزیابی کرده و نتایج را بهصورت کد روی دستکش نمایش میدهد.
- EN 374 حفاظت در برابر مواد شیمیایی و میکروارگانیسمها: این استاندارد میزان نفوذ و نفوذپذیری دستکش در برابر مواد شیمیایی مشخص و عوامل زیستی را تعیین میکند.
- EN 407 حفاظت در برابر حرارت: مربوط به دستکشهای مقاوم در برابر حرارت تماسی، شعله، پاشش فلز مذاب و گرمای تابشی.
- EN 511 حفاظت در برابر سرما :مخصوص محیطهای کاری با دمای پایین و تماس مستقیم با سرما.
- IEC 60903 دستکشهای عایق برق: استاندارد تخصصی برای دستکشهای مورد استفاده در کار با تجهیزات الکتریکی زنده.
معیارهای علمی انتخاب دستکش حفاظتی
انتخاب دستکش حفاظتی باید بر اساس نتایج ارزیابی ریسک انجام شود، نه بر اساس تجربه شخصی یا قیمت. معیارهای کلیدی عبارتاند از:
- تطابق کامل با نوع خطر
- سطح حفاظت مورد نیاز بر اساس استاندارد
- شرایط محیط کار (دما، رطوبت، آلودگی)
- ارگونومی، سایزبندی و راحتی
- سازگاری با سایر تجهیزات حفاظت فردی
- قابلیت آموزش، استفاده صحیح و پذیرش توسط کاربر
چکلیست عملی انتخاب و مدیریت دستکش حفاظتی
- شناسایی فعالیتهای پرخطر برای دست
- ارزیابی ریسک شغلی
- تطبیق خطر با استاندارد مربوطه
- انتخاب سطح حفاظت مناسب
- بررسی ارگونومی و سایز
- آموزش نحوه استفاده، نگهداری و تعویض
- پایش و بازبینی دورهای اثربخشی
خطاهای رایج در انتخاب و استفاده از دستکشها
- استفاده از یک دستکش برای همه فعالیتها
- نادیده گرفتن کدها و استانداردهای درجشده
- استفاده از دستکشهای آسیبدیده یا فرسوده
- عدم آموزش و نظارت
- تصور ایمنی کامل صرفاً با پوشیدن دستکش
سؤالات متداول
- آیا یک نوع دستکش برای همه مشاغل مناسب است؟
خیر. دستکش باید دقیقاً بر اساس نوع خطر و شرایط کاری انتخاب شود.
- استاندارد EN 388 چه چیزی را نشان میدهد؟
سطح مقاومت دستکش در برابر خطرات مکانیکی مانند بریدگی و سایش.
- آیا دستکش حفاظتی تاریخ انقضا دارد؟
بله، بسیاری از دستکشها بهویژه انواع شیمیایی و عایق برق دارای عمر مفید مشخص هستند.
محتوای آموزشی پیشنهادی: وبینارها و دوره های آموزشی نرم افزارهای HSE
جمعبندی نهایی
ایمنی دست یکی از ارکان اصلی پیشگیری از حوادث شغلی است. رویکرد استانداردمحور، مبتنی بر ارزیابی ریسک و همراه با آموزش مستمر، میتواند بخش قابل توجهی از آسیبهای دست را کاهش دهد. انتخاب صحیح دستکش حفاظتی نشانه بلوغ سیستم HSE سازمان و احترام به سلامت نیروی انسانی است.
"شرکت فناور آتی سلامت محیط کار و پویا، دارای مجوز برگزاری دوره های آموزشی از مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت فنی و بهداشت کار، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان فنی و حرفه ای کشور،مجوز کانون تبلیغات از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و مجوز فناوری تحت حمایت پارک علم و فناوری یزد می باشد."
رشته های دانشگاهی مرتبط
نظرات و پیشنهادات
حامیان
